Jenayah Biru dalam sektor maritim, ancaman kepada kelestarian ekonomi
KESELAMATAN maritim, kestabilan ekonomi dan kelestarian alam sekitar semuanya terancam dengan serius oleh kategori luas aktiviti haram yang dikenali sebagai "jenayah biru" yang berlaku di dalam atau merentasi lautan dunia.
Jenayah ini selalunya bersifat multinasional dan termasuk kumpulan jenayah terancang yang mengambil kesempatan daripada sektor maritim yang luas dan tidak terkawal.
Jenayah biru ialah kategori luas yang merangkumi penangkapan ikan haram, penyeludupan dadah, pemerdagangan manusia, keancaman siber, cetak rompak dan kerosakan alam sekitar, yang kesemuanya bertentangan dengan potensi Ekonomi Biru.
Kesan ekonomi Jenayah Biru sangat besar; rompakan bersenjata dan lanun mengganggu laluan perdagangan antarabangsa, menelan belanja berbilion dolar dalam langkah keselamatan tambahan dan premium insurans, manakala penangkapan ikan haram sahaja mengakibatkan kerugian sehingga AS$23 bilion setiap tahun.
Untuk berjaya menangani kebimbangan ini, adalah perlu untuk mempunyai pemahaman yang menyeluruh tentang pelbagai jenis jenayah biru dan untuk membina rangka kerja perundangan dan penguatkuasaan bersepadu.
Jenayah biru ini diklasifikasikan kepada empat kluster utama yang termasuk jenayah di laut, seberang laut, dalam laut serta merentasi laut.
• Di laut: Lanun dan rompakan bersenjata
Terutamanya di kawasan seperti Lautan Hindi Barat dan Teluk Guinea, rompakan bersenjata di laut dan lanun adalah dua daripada jenis Jenayah Biru yang paling lazim dan berbahaya. Tindakan ini yang menimbulkan bahaya serius kepada keselamatan maritim dan perdagangan antarabangsa, termasuk rampasan kapal, penculikan anak kapal dan kecurian kargo
• Seberang laut: Pemerdagangan manusia dan penyeludupan dadah
Jenayah rentas negara seperti penyeludupan dadah dan penyeludupan manusia menggunakan laluan maritim untuk memindahkan komoditi haram dan mangsa ke sempadan antarabangsa. Dengan anggaran 16 juta mangsa di seluruh dunia, pemerdagangan manusia—sering dikaitkan dengan buruh paksa dan eksploitasi seksual—menjadi isu yang lebih besar dalam sektor perkapalan dan perikanan.
• Dalam laut: Jenayah alam sekitar
Pembangunan Ekonomi Biru dan ekosistem marin terjejas teruk oleh jenayah alam sekitar dalam sektor maritim, seperti pencemaran dan penangkapan ikan secara haram.
Sehingga 26 juta tan ikan ditangkap setiap tahun melalui penangkapan ikan yang tidak sah, tidak dilaporkan dan tidak dikawal (IUU), yang menyumbang lebih daripada 15 peratus daripada tangkapan global dan mengakibatkan kerugian ekonomi tahunan sebanyak AS$23 bilion.
Selain kehabisan stok ikan, penangkapan ikan IUU menjejaskan keselamatan makanan dan mata pencarian komuniti pesisir.
• Merentasi laut: Jenayah kewangan berkaitan dengan aktiviti maritim
Jenayah Biru bermunasabah terjadi oleh jenayah kewangan, termasuk pengubahan wang haram, pengelakan cukai dan rasuah yang berkaitan dengan aktiviti maritim, namun sering diabaikan. Dianggarkan AS$1.6 trilion laundered setiap tahun di seluruh dunia oleh rangkaian jenayah daripada perikanan haram, cetak rompak dan penyeludupan dadah melalui sistem perbankan yang rumit.
Rangka kerja perundangan menangani "Jenayah Biru"
Integrasi undang-undang domestik dan antarabangsa digunakan dalam memerangi Jenayah Biru untuk mengendalikan multinasional operasi haram ini. Rangka kerja undang-undang asas untuk penggunaan mampan sumber laut dan hukuman jenayah marin ialah Konvensyen Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu mengenai Undang-undang Laut (UNCLOS).
Dengan membolehkan kerajaan menolak masuk atau memeriksa kapal yang disyaki terlibat dalam aktiviti haram, Port State Measures Agreement (PSMA), yang menambah UNCLOS, memerangi penangkapan ikan secara haram, tidak dilaporkan dan tidak dikawal.
Kerajaan bekerjasama dengan lebih berkesan untuk memerangi rompakan bersenjata dan lanun dengan adanya perjanjian serantau seperti Kod Tatakelakuan Yaoundé di Teluk Guinea dan Tatakelakuan Djibouti di Lautan Hindi Barat.
Di peringkat kebangsaan, negara telah meluluskan undang-undang “Jenayah Biru” tertentu. Sebagai contoh, Peraturan IUU Kesatuan Eropah dan Akta Penguatkuasaan Undang-undang Dadah Maritim Amerika Syarikat mengenakan hukuman berat untuk pengedaran dadah dan penangkapan ikan secara haram. Keberkesanan perundangan ini, secara keseluruhannya, dalam memerangi Jenayah Biru adalah bergantung kepada penguatkuasaan tegas dan kerjasama rentas sempadan.
Di Malaysia, Jenayah Biru ini masih di peringkat terkawal dan situasi ini boleh berubah berikutan dengan permintaan yang amat signifikan terhadap perkidmatan yang berasaskan lautan.
Sekiranya tidak dikawal, kelestarian sektor maritim yang merupakan tunjang utama dalam Ekonomi Biru akan terancam serta menyebabkan kelumpuhan yang ketara dalam sektor ini.
Ancaman ini juga bakal mencemarkan reputasi negara sebagai negara maritim yang mempelopori sektor Ekonomi Biru di rantau ini.
Dengan ini, ancaman ini perlu diberi perhatian serius oleh semua pihak bagi memastikan sektor Ekonomi Biru ini dapat diadaptasi bagi kemakmuran dan kesejahteraan negara kita.
*Dr Marhaini Mohd Noor, CMILT, Pensyarah Kanan Fakulti Pengajian Maritim Universiti Malaysia Terengganu
*Prof Madya Ts Dr Jagan Jeevan, CMILT, Pensyarah Kanan Fakulti Pengajian Maritim Universiti Malaysia Terengganu
Muat turun aplikasi Sinar Harian. Klik di sini!
