TESMA membina masa depan perubatan regeneratif
DALAM beberapa tahun kebelakangan ini, teknologi sel stem semakin mendapat perhatian masyarakat. Di media sosial dan pelbagai platform digital, kita sering disajikan dengan dakwaan bahawa sel stem merupakan sejenis “rawatan ajaib” yang mampu menyembuhkan hampir semua penyakit, daripada diabetes, strok dan penyakit Parkinson sehingga autisme dan kanser.
Tidak kurang juga syarikat yang menawarkan rawatan berasaskan sel stem dengan pelbagai janji yang kedengaran terlalu indah untuk dipercayai.
Persoalannya, sejauh manakah dakwaan tersebut benar-benar disokong oleh bukti saintifik?
Hakikatnya, sel stem dan perubatan regeneratif merupakan antara bidang sains yang berkembang pesat di seluruh dunia. Potensinya sememangnya besar, namun penggunaannya mesti disokong penyelidikan yang kukuh, penilaian keselamatan yang menyeluruh serta kelulusan pihak berkuasa kawal selia.
Tidak semua penyakit sesuai dirawat menggunakan sel stem dan tidak semua produk yang dipasarkan memenuhi piawaian keselamatan serta keberkesanan yang ditetapkan.
Dalam konteks inilah, kewujudan Persatuan Kejuruteraan Tisu dan Perubatan Regeneratif Malaysia (TESMA) amat penting.
Sebagai sebuah persatuan profesional, TESMA menghimpunkan saintis, penyelidik, doktor, ahli akademik dan pemain industri dalam bidang kejuruteraan tisu, sel stem, biomaterial, bioperubatan dan perubatan regeneratif.
TESMA menjadi platform yang menyatukan kepakaran daripada universiti, institusi penyelidikan, hospital serta industri bioteknologi di seluruh negara. Melalui kerjasama pelbagai disiplin ini, TESMA berusaha memperkukuh penyelidikan, mempercepat inovasi dan membina ekosistem yang mampu membawa teknologi perubatan regeneratif dari makmal kepada manfaat sebenar untuk pesakit.
Malaysia bukan pemain baharu
Malaysia sebenarnya bukan negara baharu dalam bidang ini. Lebih dua dekad lalu, pelbagai institusi penyelidikan tempatan telah menjalankan kajian berkaitan sel stem untuk pelbagai keadaan kesihatan, termasuk penyakit degeneratif, kecederaan saraf tunjang, penyembuhan luka kronik, penyakit jantung serta kecederaan tulang rawan.
Ramai penyelidik tempatan turut menghasilkan penerbitan berimpak tinggi dan bekerjasama dengan rakan penyelidik antarabangsa dalam membangunkan teknologi baharu.
Namun, sehingga kini, masih belum terdapat produk terapi sel stem yang diluluskan secara meluas untuk kegunaan klinikal rutin di Malaysia bagi kebanyakan indikasi penyakit.
Keadaan ini tidak bermakna teknologi tersebut gagal. Sebaliknya, ia menunjukkan bahawa perjalanan daripada penemuan saintifik kepada rawatan pesakit bukanlah sesuatu yang boleh dilakukan dalam tempoh singkat.
Setiap teknologi perlu melalui proses penyelidikan, pengujian dan penilaian yang teliti bagi memastikan keselamatan serta keberkesanannya sebelum boleh digunakan secara meluas.
Kajian di seluruh dunia menunjukkan terapi berasaskan sel stem mempunyai potensi untuk membantu merawat beberapa penyakit tertentu, khususnya keadaan yang melibatkan kerosakan atau degenerasi tisu.
Namun, setiap aplikasi memerlukan bukti keberkesanan tersendiri. Kejayaan sesuatu terapi bagi satu penyakit tidak boleh ditafsirkan sebagai bukti bahawa terapi sama mampu merawat semua jenis penyakit.
Jangan jadikan sel stem sebagai 'ubat ajaib'
Atas sebab itu, peranan TESMA bukan sekadar memajukan penyelidikan saintifik, tetapi turut melibatkan usaha meningkatkan literasi sains masyarakat.
Hari ini, terlalu banyak salah faham dan maklumat tidak tepat mengenai sel stem tersebar kepada orang ramai. Ada yang menganggap semua jenis sel stem adalah sama. Ada pula yang percaya rawatan tersebut pasti berjaya tanpa risiko.
Lebih membimbangkan, terdapat pihak yang mempromosikan produk atau perkhidmatan berkaitan sel stem tanpa asas saintifik yang kukuh.
Penggunaan sel stem bukan sekadar proses “menyuntik sel” ke dalam tubuh pesakit. Ia memerlukan kawalan kualiti yang ketat, pematuhan kepada amalan pengilangan yang baik atau Good Manufacturing Practice (GMP), penilaian keselamatan serta pemahaman mendalam mengenai mekanisme tindakan sel berkenaan dalam tubuh manusia.
Aspek seperti sumber sel, kaedah penyediaan, kualiti produk, dos, kaedah pemberian dan pemantauan keselamatan selepas rawatan semuanya perlu diberi perhatian.
Justeru, masyarakat perlu lebih berhati-hati terhadap sebarang dakwaan bahawa sel stem boleh menyembuhkan pelbagai penyakit tanpa sokongan bukti klinikal yang kukuh.
Memperkukuh ekosistem regeneratif negara
Pembangunan terapi sel stem di Malaysia memerlukan kerjasama erat antara penyelidik, doktor, institusi akademik, industri bioteknologi, badan kawal selia dan pembuat dasar.
Semua pihak perlu mempunyai kefahaman serta matlamat yang sama supaya inovasi yang dihasilkan bukan sahaja canggih dari sudut saintifik, malah selamat, berkesan dan akhirnya boleh diakses oleh pesakit yang memerlukannya.
Dalam hal ini, TESMA berperanan sebagai jambatan yang menghubungkan pelbagai pemegang taruh bagi memperkukuh pembangunan bidang kejuruteraan tisu dan perubatan regeneratif negara.
Pada masa sama, TESMA turut memberi perhatian kepada pembangunan generasi saintis masa hadapan menerusi program pendidikan STEM dan khidmat komuniti.
Persatuan percaya bahawa kemajuan sesebuah negara dalam bidang sains bermula dengan pendedahan awal kepada generasi muda.
Antara program terkini ialah Science for School yang berlangsung di Universiti Sains Malaysia Kampus Kesihatan, Kelantan pada 5 Ogos 2026. Program tersebut memberi peluang kepada pelajar sekolah mengenali dunia penyelidikan melalui aktiviti interaktif, demonstrasi makmal serta perkongsian bersama penyelidik dalam bidang bioperubatan.
Usaha itu akan diteruskan menerusi Eksplorasi STEM 2.0 dengan kerjasama Universiti Kebangsaan Malaysia yang bakal melibatkan pelajar sekolah dari Selangor, Wilayah Persekutuan dan Negeri Sembilan.
Program seumpama ini penting bagi menyemai minat generasi muda terhadap bidang sains, teknologi, kejuruteraan dan matematik, sekali gus membuka laluan untuk melahirkan lebih ramai penyelidik dan inovator tempatan pada masa hadapan.
Memperkasa jaringan penyelidikan antarabangsa
Dalam usaha memperkukuh jaringan penyelidikan antarabangsa, TESMA turut akan menganjurkan The 10th Malaysian Tissue Engineering and Regenerative Medicine Scientific Meeting (MTERMS 2026) pada September ini di Concorde Shah Alam dengan kerjasama Universiti Teknologi MARA (UiTM).
Persidangan dwitahunan itu menjadi platform penting untuk penyelidik tempatan dan antarabangsa berkongsi penemuan terkini dalam bidang kejuruteraan tisu, biomaterial, terapi sel stem dan perubatan regeneratif.
MTERMS 2026 bakal menghimpunkan pembentang dari pelbagai negara serta menampilkan tokoh penyelidikan antarabangsa sebagai penceramah utama, antaranya Professor Dr. John O. Mason dari University of Edinburgh dan Dr. Bassem Shaban Sadek dari United Arab Emirates University.
Kehadiran pakar antarabangsa bukan sahaja membuka ruang pertukaran ilmu, malah berpotensi memperluas jaringan kerjasama penyelidikan dan memperkukuh kedudukan Malaysia dalam arena penyelidikan global.
Dari makmal kepada masyarakat
Perjalanan untuk menjadikan terapi sel stem sebagai pilihan rawatan arus perdana bukanlah sesuatu yang mudah atau singkat.
Ia memerlukan penyelidikan berterusan, kerjasama pelbagai sektor, pematuhan terhadap keperluan kawal selia, pendidikan masyarakat serta komitmen tinggi daripada semua pihak.
Namun, dengan kepakaran yang dimiliki negara dan semangat kolaborasi yang semakin kukuh, Malaysia mempunyai asas yang baik untuk muncul sebagai antara peneraju bidang kejuruteraan tisu dan perubatan regeneratif di rantau ini.
Sebagai persatuan profesional yang menerajui bidang berkenaan di Malaysia, TESMA akan terus komited menjadi pemacu kepada penyelidikan berkualiti tinggi, pembangunan bakat, kolaborasi strategik dan penyebaran ilmu kepada masyarakat.
Matlamat akhirnya bukan sekadar menghasilkan lebih banyak penemuan saintifik, tetapi memastikan inovasi tersebut benar-benar diterjemahkan kepada manfaat kepada pesakit dan peningkatan kualiti hidup rakyat Malaysia.
Melalui penyelidikan yang berintegriti, pendidikan berterusan dan kerjasama inklusif, TESMA berhasrat melihat Malaysia bukan sekadar menjadi pengguna teknologi perubatan regeneratif, tetapi turut menjadi negara yang menyumbang kepada pembangunan ilmu dan inovasi bertaraf dunia dalam bidang kejuruteraan tisu dan perubatan regeneratif.
Daripada makmal kepada masyarakat, perjalanan itu mungkin panjang. Namun, dengan ilmu, integriti dan kolaborasi yang kukuh, masa depan perubatan regeneratif Malaysia boleh dibina dengan lebih yakin dan bertanggungjawab.
*Dr. Siti Aminah Muhammad Imran ialah seorang saintis dalam bidang sel stem dan perubatan regeneratif yang kini berkhidmat sebagai Ketua Pegawai Saintifik (Chief Scientific Officer) di Ming Medical Sdn. Bhd. Beliau mempunyai pengalaman luas dalam penyelidikan bioperubatan, biologi sel stem dan terapi berasaskan sel, dengan rekod penyelidikan yang merangkumi institusi terkemuka di Malaysia, United Kingdom dan Singapura.
Muat turun aplikasi Sinar Harian. Klik di sini!
