SABAN tahun apabila menjelang bulan Ogos, kibaran Jalur Gemilang memenuhi ruang kehidupan rakyat, manakala laungan keramat “Merdeka!” bergema di seluruh pelosok tanah air.
Namun, dalam konteks Malaysia pada hari ini, makna kemerdekaan wajar diterjemahkan jauh melangkaui simbol, upacara dan nostalgia sejarah.
Kemerdekaan hakiki bukan sekadar bebas daripada penjajahan kuasa asing, tetapi juga kemampuan sesebuah negara menentukan hala tuju ekonomi, mempertahankan kepentingan rakyat serta membina institusi yang berintegriti.
Dalam konteks ini, kedaulatan ekonomi dan governan yang baik merupakan sebahagian daripada benteng pertahanan negara. Ancaman terhadap kedaulatan pada hari ini tidak semestinya hadir dalam bentuk ketenteraan.
Ketidakstabilan geopolitik, gangguan rantaian bekalan, turun naik harga komoditi, inflasi dan kejutan kewangan global juga mampu memberi kesan langsung kepada kehidupan rakyat.
Justeru, ketahanan ekonomi isi rumah perlu dilihat sebagai sebahagian daripada agenda keselamatan dan kemerdekaan negara.
Kedaulatan makro dan realiti kehidupan rakyat
Sering berlaku jurang persepsi antara pencapaian ekonomi pada peringkat makro dengan pengalaman rakyat pada peringkat mikro. Apabila ekonomi negara mencatat pertumbuhan yang memberangsangkan, persoalan yang sering timbul ialah: mengapa sebahagian rakyat masih berdepan tekanan kos sara hidup?
Persoalan tersebut wajar diberi perhatian. Pertumbuhan Keluaran Dalam Negara Kasar (KDNK), misalnya, ialah ukuran penting prestasi ekonomi, tetapi ia tidak semestinya menggambarkan sepenuhnya keadaan kewangan setiap isi rumah.
Kualiti pekerjaan, pertumbuhan upah, harga makanan, kos perumahan, pendidikan, kesihatan dan beban hutang turut menentukan kesejahteraan rakyat.
Namun, ekonomi makro yang kukuh tetap menjadi asas penting kepada ketahanan ekonomi rakyat.
Pertama, kestabilan ekonomi mampu menarik pelaburan domestik dan asing yang seterusnya mewujudkan peluang pekerjaan serta meningkatkan produktiviti dan pendapatan.
Kedua, dasar fiskal dan kewangan yang berhemat membantu mewujudkan persekitaran ekonomi yang lebih stabil. Inflasi yang terkawal dan keyakinan terhadap mata wang dapat membantu melindungi kuasa beli rakyat daripada hakisan yang berlebihan.
Ketiga, kedudukan fiskal yang mampan membolehkan kerajaan menyediakan jaringan keselamatan sosial, termasuk perkhidmatan kesihatan, pendidikan, bantuan bersasar dan pelbagai bentuk sokongan kepada golongan yang memerlukan.
Dengan kata lain, kekuatan ekonomi makro bukan sekadar angka dalam laporan ekonomi. Ia seharusnya diterjemahkan kepada pekerjaan yang lebih baik, pendapatan yang munasabah, perkhidmatan awam berkualiti dan ruang kewangan yang lebih luas kepada keluarga untuk menabung serta merancang masa depan.
Governan berintegriti: tiang seri kemakmuran
Namun demikian, kestabilan ekonomi makro sahaja tidak mencukupi. Ia mesti disokong oleh governan yang cekap, telus dan berintegriti.
Ketirisan, rasuah, konflik kepentingan dan salah guna kuasa bukan sahaja merugikan kewangan negara, malah menjejaskan kepercayaan rakyat terhadap institusi.
Setiap ringgit yang tidak diurus dengan baik ialah sumber yang hilang daripada pembangunan pendidikan, kesihatan, infrastruktur, keselamatan makanan dan pembangunan modal insan.
Governan yang baik memastikan sumber awam digunakan secara berkesan dan sampai kepada kumpulan sasaran. Pada masa yang sama, kedaulatan undang-undang dan ketelusan institusi meningkatkan keyakinan pelabur, menggalakkan persaingan yang sihat dan mewujudkan persekitaran perniagaan yang lebih adil.
Dalam konteks ini, agenda integriti bukan sekadar persoalan moral, tetapi merupakan asas ekonomi. Negara yang mempunyai institusi yang dipercayai lebih berupaya mengurus sumber secara berkesan, menarik pelaburan berkualiti dan memastikan manfaat pembangunan dapat diagihkan secara lebih saksama.
Ketahanan ekonomi sebagai pertahanan negara
Dalam dunia yang semakin saling bergantung, ketahanan ekonomi rakyat juga perlu dianggap sebagai sebahagian daripada pertahanan menyeluruh negara.
Isi rumah yang terlalu terdedah kepada kejutan ekonomi — sama ada kehilangan pekerjaan, peningkatan kos sara hidup atau beban hutang—akan mempunyai ruang yang lebih kecil untuk menghadapi krisis.
Sebaliknya, keluarga yang mempunyai pekerjaan stabil, kemahiran yang relevan, perlindungan sosial dan simpanan kecemasan lebih berupaya bertahan apabila berlaku kejutan ekonomi.
Oleh itu, membina ketahanan ekonomi rakyat bukan semata-mata tanggungjawab individu. Ia memerlukan kerjasama antara kerajaan, sektor swasta, institusi pendidikan, masyarakat sivil dan rakyat sendiri.
Kerajaan perlu memastikan dasar makro yang stabil dan governan yang berintegriti. Sektor swasta pula perlu memperluas pekerjaan berkualiti dan meningkatkan produktiviti.
Institusi pendidikan memperkukuh kemahiran yang relevan dengan perubahan ekonomi, manakala rakyat meningkatkan literasi kewangan, kemahiran dan keupayaan mengurus sumber secara berhemah.
Mengisi kemerdekaan dengan makna
Sesungguhnya, kemerdekaan tidak hanya diukur melalui kebebasan politik, tetapi juga melalui keupayaan rakyat menjalani kehidupan yang bermaruah dalam sebuah negara yang stabil, adil dan berdaulat.
Menjelang sambutan Hari Kebangsaan kali ini, kita wajar memperluas makna “merdeka”. Merdekakan rakyat daripada kemiskinan dan kerentanan ekonomi.
Merdekakan institusi daripada rasuah dan ketirisan.
Merdekakan ekonomi daripada membina ekonomi yang lebih stabil dan berdaya saing. Dan yang paling penting, merdekakan pemikiran daripada sikap mudah berpuas hati terhadap pencapaian angka semata-mata.
Kemerdekaan yang sebenar ialah apabila kedaulatan negara diterjemahkan kepada ketahanan rakyat; apabila pertumbuhan ekonomi menghasilkan peluang yang lebih baik; dan apabila governan yang berintegriti memastikan kemakmuran dapat dirasai secara lebih adil.
Inilah pengisian kemerdekaan yang perlu kita wariskan kepada generasi akan datang—sebuah Malaysia yang bukan sahaja bebas, tetapi kukuh ekonominya, teguh institusinya dan sejahtera rakyatnya.
Selamat Menyambut Hari Kebangsaan.
*** Prof. Dr. Mohd Abdullah Jusoh ialah Profesor di Jabatan Pengurusan Lojistik dan Pentadbiran Perniagaan, Fakulti Pengajian dan Pengurusan Pertahanan Universiti Pertahanan Nasional Malaysia.