SIDANG Kemuncak ASEAN ke-46 2025 yang berlangsung di ibu negara membuktikan bahawa semangat kebersamaan dalam kalangan negara Asia Tenggara kekal utuh dan semakin matang dalam menghadapi cabaran geopolitik serantau, selain membina kerjasama strategik yang berkesan dengan rakan luar.
Kejayaan sidang tersebut turut menyerlahkan peranan aktif Malaysia sebagai Pengerusi ASEAN 2025 dalam memacu agenda bersama yang membawa manfaat kepada seluruh rantau.
Perdana Menteri, Datuk Seri Anwar Ibrahim berkata, kesepaduan dalam kalangan pemimpin serantau telah memainkan peranan penting dalam menjayakan matlamat yang ditetapkan sepanjang sidang berlangsung.
Menurutnya, kepengerusian Malaysia telah membuka ruang kepada perbincangan yang lebih mendalam dan berfokus, khususnya dalam sesi bersama Majlis Kerjasama Teluk (GCC) dan Republik Rakyat China.
"Pertemuan dengan GCC kali ini merupakan dialog konkrit yang memperincikan pelbagai isu penting, berbanding sesi awal di Riyadh pada 2023 yang lebih bersifat pengenalan. Sidang kali ini telah menghasilkan kenyataan kesepakatan bersama yang terperinci, menandakan permulaan kepada hubungan ekonomi dan pelaburan yang lebih berstruktur antara ASEAN dan dunia Arab,” katanya.
Presiden Filipina, Ferdinand Marcos Jr, menyifatkan kerjasama ASEAN-GCC sebagai langkah signifikan yang mampu membuka ruang baharu dalam sektor keselamatan makanan, pelaburan strategik dan tenaga boleh baharu, sekali gus menyokong agenda pertumbuhan ekonomi mampan rantau ini.
Sementara itu, dalam sesi dialog ASEAN–China, kehadiran Perdana Menteri China, Li Qiang, memberi peluang kepada kedua-dua pihak memperhalusi kerjasama dalam pembangunan infrastruktur, ekonomi digital dan teknologi hijau.
Beliau menyatakan komitmen Beijing untuk terus menjadi rakan pembangunan utama ASEAN, menerusi pendekatan saling melengkapi dan menghormati prinsip integriti serantau.
Presiden Indonesia, Joko Widodo pula menegaskan bahawa ASEAN perlu terus mengekalkan kedudukannya sebagai kuasa bebas yang tidak terperangkap dalam percaturan geopolitik kuasa besar.
Beliau menekankan pentingnya ASEAN membuat keputusan berasaskan kepentingan bersama yang pragmatik dan berorientasikan rakyat.
Perdana Menteri Singapura, Lawrence Wong, turut memuji keupayaan ASEAN untuk bersatu suara walaupun berbeza latar belakang politik dan ekonomi. Beliau menghargai usaha Malaysia dalam memastikan sidang kali ini berjalan lancar dan memberikan impak tinggi kepada rantau.
Secara keseluruhan, Sidang Kemuncak ASEAN ke-46 memperlihatkan kemajuan nyata dari segi kesepaduan serantau, kematangan diplomasi kolektif dan keupayaan ASEAN membina naratif tersendiri yang berani dan berpaksikan tindakan.
Sementara itu, Pakar Hubungan Antarabangsa Universiti Kebangsaan Malaysia, Profesor Dr Lee Ching Wai, menyifatkan ASEAN kini berada di titik perubahan penting, dan perlu terus memperkukuh identitinya sebagai kuasa tengah yang progresif dan neutral, tanpa terikat kepada kepentingan mana-mana kuasa besar.
Beliau berpandangan bahawa langkah ASEAN memperluas kerjasama strategik tanpa menggugat prinsip neutraliti serantau adalah tepat dalam usaha menjadikan blok serantau itu sebagai pemain global yang lebih dihormati.