Sejauh mana isi rumah Malaysia benar-benar berdaya tahan kewangan
MALAYSIA telah menetapkan RM650,000 sebagai penanda aras Simpanan Mencukupi pada usia 60 tahun.
Namun hari ini, enam daripada 10 rakyat Malaysia masih berdepan kesukaran untuk menyediakan hanya RM1,000 bagi menghadapi kecemasan.
Jurang antara RM1,000 dengan RM650,000 ini memberi gambaran penting tentang kedudukan kewangan isi rumah di Malaysia.
Kita menyarankan rakyat membuat persediaan untuk mencapai jaminan kewangan 20 atau 30 tahun akan datang, sedangkan ramai masih bergelut untuk membina penampan kewangan bagi menghadapi perbelanjaan tidak dijangka dalam masa terdekat.
Saya menggunakan ‘Ujian RM1,000’ sebagai analogi mudah untuk menggambarkan daya tahan kewangan isi rumah.
Tinjauan Keupayaan dan Rangkuman Kewangan 2024 oleh Bank Negara Malaysia (BNM) mendapati 61 peratus rakyat Malaysia menghadapi kesukaran untuk menyediakan RM1,000 bagi tujuan kecemasan.
Hanya 37 peratus pula mampu menampung perbelanjaan sara hidup melebihi tiga bulan sekiranya mereka kehilangan sumber pendapatan secara tiba-tiba.
Angka ini perlu diberikan perhatian kerana ia menggambarkan realiti yang berbeza daripada apa yang kelihatan pada peringkat agregat.
Kedudukan kewangan sektor isi rumah Malaysia secara keseluruhannya masih agak kukuh.
BNM melaporkan aset kewangan isi rumah berkembang pada kadar tahunan 6.2 peratus pada akhir Disember 2025.
Simpanan dalam Kumpulan Wang Simpanan Pekerja (KWSP) dan deposit merangkumi 68 peratus daripada keseluruhan aset kewangan isi rumah, manakala jumlah aset kewangan isi rumah adalah 2.1 kali ganda jumlah hutang isi rumah.
Angka ini memberikan gambaran yang meyakinkan dari sudut kestabilan kewangan.
Namun, kestabilan kewangan pada peringkat negara tidak semestinya bermaksud isi rumah mempunyai daya tahan kewangan yang kukuh dalam kehidupan seharian.
Sebuah keluarga mungkin memiliki rumah, mempunyai simpanan dalam KWSP serta memegang unit amanah atau saham. Di atas kertas, keluarga tersebut mempunyai kekayaan.
Namun, apabila kereta rosak, ibu bapa memerlukan rawatan perubatan segera, waktu bekerja dikurangkan atau seseorang kehilangan pekerjaan secara tiba-tiba, kekayaan di atas kertas sahaja tidak mencukupi.
Apa yang diperlukan ialah wang yang boleh diakses dengan segera.
Di sinilah pentingnya kita memahami perbezaan antara kekayaan dengan kecairan kewangan.
Masa depan
Simpanan persaraan melindungi masa depan. Pelaburan membantu membina kekayaan jangka panjang. Hartanah menyediakan tempat tinggal dan berpotensi meningkat nilainya.
Simpanan kecemasan pula mempunyai fungsi yang berbeza — ia memberikan ruang dan masa kepada isi rumah untuk bertahan apabila kehidupan tidak berjalan seperti yang dirancang.
Angka berkaitan simpanan persaraan juga perlu diberikan perhatian.
Pada akhir 2025, hanya 28.2 peratus ahli KWSP warganegara Malaysia yang aktif dalam sektor formal mencapai penanda aras Simpanan Mencukupi berdasarkan umur masing-masing.
Dalam kalangan ahli berusia 56 hingga 60 tahun, kadarnya hanya 13.3 peratus. Median simpanan ahli KWSP warganegara Malaysia yang aktif pula hanyalah RM35,000.
Justeru, cabaran kewangan wujud pada kedua-dua penghujung perjalanan kewangan seseorang — mempunyai kecairan yang mencukupi untuk menghadapi kecemasan hari ini dan mengumpulkan kekayaan yang mencukupi untuk persaraan pada masa hadapan.
Kita juga perlu berhati-hati agar masalah kekurangan simpanan tidak semata-mata dikaitkan dengan kelemahan disiplin kewangan.
Jabatan Perangkaan Malaysia (DOSM) melaporkan bahawa secara purata, isi rumah membelanjakan 74.5 peratus daripada pendapatan boleh guna mereka untuk perbelanjaan penggunaan pada 2024.
Antara 2022 dengan 2024, pendapatan boleh guna isi rumah berkembang sebanyak 3.2 peratus, manakala perbelanjaan penggunaan meningkat lebih pantas pada kadar 3.9 peratus.
Ke manakah dibelanjakan?
Apabila perumahan, makanan, pengangkutan, utiliti, penjagaan anak dan komitmen hutang mengambil sebahagian besar pendapatan bulanan, nasihat supaya keluarga sekadar “menyimpan lebih banyak” tidak lagi memadai.
Tingkah laku kewangan sememangnya penting. Penyelidikan terhadap isi rumah Malaysia secara konsisten menunjukkan bahawa pengetahuan kewangan, tingkah laku kewangan, hutang, kerentanan pendapatan dan tekanan kewangan mempunyai kaitan dengan kesejahteraan kewangan.
Namun, mengetahui apa yang sepatutnya dilakukan tidak semestinya bermaksud seseorang mempunyai kemampuan kewangan untuk melakukannya.
Atas sebab itu, agenda pendidikan kewangan Malaysia perlu bergerak lebih jauh daripada sekadar literasi kewangan kepada daya tahan kewangan.
Literasi kewangan bertanya sama ada seseorang tahu bagaimana untuk mengurus wangnya. Daya tahan kewangan pula mengemukakan persoalan yang lebih mencabar: Mampukah seseorang bertahan apabila benar-benar berhadapan dengan kejutan kewangan?
Strategi
Salah satu pendekatan yang boleh dipertimbangkan adalah melihat simpanan isi rumah melalui apa yang saya istilahkan sebagai Struktur Simpanan Tiga Lapisan.
Lapisan pertama ialah Kecemasan — simpanan cair dan mudah diakses untuk menampung perbelanjaan tidak dijangka serta gangguan pendapatan sementara.
Lapisan kedua ialah Perlindungan — perlindungan insurans atau takaful yang bersesuaian, disertai tahap hutang yang terkawal supaya penyakit serius, kemalangan atau kejutan kewangan lain tidak menghakis keseluruhan simpanan isi rumah.
Lapisan ketiga ialah Masa Hadapan — simpanan persaraan dan pelaburan yang membolehkan isi rumah mengumpulkan kekayaan serta membuat persediaan untuk keperluan kewangan jangka panjang.
Ketiga-tiga lapisan ini saling melengkapi. Sebuah keluarga tidak seharusnya terpaksa mengorbankan masa hadapan semata-mata untuk meneruskan kehidupan hari ini.
Strategi Literasi Kewangan Kebangsaan 2026–2030 telah mengiktiraf kepentingan simpanan berjaga-jaga dan perlindungan daripada kejutan kewangan sebagai komponen penting daya tahan kewangan.
Lebih signifikan, strategi ini menyasarkan untuk mengurangkan peratusan rakyat Malaysia yang menghadapi kesukaran menyediakan RM1,000 bagi tujuan kecemasan daripada 61 peratus kepada tidak melebihi 45 peratus menjelang 2030.
Ini merupakan permulaan yang baik. Namun, kita boleh melangkah lebih jauh.
Ujian RM1,000 boleh dijadikan satu petunjuk mudah untuk mengukur daya tahan kewangan isi rumah di Malaysia.
Selain mengukur tahap literasi dan rangkuman kewangan, kita perlu menilai secara berkala berapa ramai isi rumah yang mampu menanggung perbelanjaan kecemasan RM1,000 tanpa perlu berhutang, menjual pelaburan jangka panjang atau menggunakan simpanan persaraan.
Majikan dan institusi kewangan juga boleh memainkan peranan melalui skim simpanan kecemasan automatik secara sukarela, iaitu sejumlah kecil wang dipindahkan terus ke akaun simpanan mudah cair yang berasingan sebaik sahaja gaji diterima.
Kemudahan kewangan digital juga boleh membantu menjadikan amalan “simpan dahulu, belanja kemudian” lebih mudah dilaksanakan.
Program pendidikan kewangan pula tidak seharusnya dinilai berdasarkan peningkatan pengetahuan peserta semata-mata.
Kejayaannya juga perlu diukur berdasarkan perubahan tingkah laku, peningkatan penampan kewangan dan kemampuan peserta menghadapi kejutan kewangan.
RM650,000 ialah penanda aras penting bagi Malaysia yang kita harapkan apabila tiba usia persaraan.
Namun, RM1,000 memberitahu kita sesuatu yang sama penting tentang realiti kehidupan isi rumah Malaysia hari ini.
Sebuah negara yang mempunyai daya tahan kewangan bukan sekadar negara yang rakyatnya berjaya mengumpulkan aset sepanjang hayat.
Ia adalah negara di mana bil tidak dijangka atau kehilangan pendapatan sementara tidak serta-merta menyebabkan sesebuah keluarga terpaksa berhutang.
Keupayaan melepasi Ujian RM1,000 wajar menjadi antara ukuran paling jelas untuk menentukan sama ada Malaysia benar-benar sedang bergerak daripada literasi kewangan kepada daya tahan kewangan.
*Profesor Dr Mohamad Fazli Sabri ialah Profesor Perancangan Kewangan Peribadi di Universiti Putra Malaysia dan Presiden Persatuan Ekonomi Pengguna dan Keluarga Malaysia (MACFEA).
*Dr Amirah Shazana Magli ialah Pensyarah Kanan di Fakulti Perniagaan dan Ekonomi, Universiti Malaya, serta Ahli Jawatankuasa Persatuan Ekonomi Pengguna dan Keluarga Malaysia (MACFEA).
Muat turun aplikasi Sinar Harian. Klik di sini!
