KUALA LUMPUR - Saranan Timbalan Ketua Polis Negara, Datuk Seri Ayob Khan Mydin Pitchay, supaya kerajaan negeri mengharamkan penjualan vape untuk menangani penyalahgunaan dadah sintetik yang semakin membimbangkan dianggap mengelirukan.
Wakil Pusat Pilihan Pengguna (CCC) Malaysia, Tarmizi Anuwar berkata, ia tidak konsisten dari segi undang-undang dengan Akta Kawalan Produk Merokok Demi Kesihatan Awam 2024 (Akta 852) tetapi berisiko menjejaskan kesihatan awam dan meningkatkan pasaran gelap produk nikotin.
Beliau berkata, kerajaan Persekutuan telah meluluskan Akta 852 untuk mengawal selia, bukan melarang produk vape atau rokok elektronik.
"Larangan peringkat negeri akan mengelirukan rangka kerja undang-undang, menghantar isyarat bercampur-campur kepada pengguna, dan melemahkan penguatkuasaan.
"Lebih teruk lagi, larangan telah terbukti tidak berkesan dalam mengurangkan penggunaan di beberapa negara dan Malaysia berisiko mengulangi kesilapan yang sama,” katanya dalam satu kenyataan pada Jumaat.
Tarmizi turut memberikan contoh global yang menunjukkan bagaimana larangan membawa kepada pasaran gelap dan tidak mengurangkan penggunaan sebenar.
Antaranya, Bhutan pernah dipuji kerana menjadi negara pertama yang mengharamkan penjualan dan penggunaan tembakau tetapi terpaksa menarik balik larangan import semasa pandemik Covid-19 apabila larangan itu gagal mengekang penggunaannya.
"Media Bhutan melaporkan bahawa penggunaan tembakau tidak berhenti, malah penggunaan meningkat didorong oleh perdagangan haram dan produk tidak selamat," katanya.
Di Afrika Selatan pula katanya, larangan penjualan tembakau selama lima bulan pada 2020 mempunyai kesan buruk kerana sebanyak 93 peratus perokok terus mengakses rokok melalui saluran tidak formal.
Katanya, harga juga melonjak sebanyak 250 peratus, meningkatkan pasaran haram dan meletakkan pengguna pada risiko kesihatan yang lebih besar disebabkan oleh produk yang tidak dikawal.
"Contoh sebenar menunjukkan bahawa larangan tidak menghapuskan permintaan. Ia hanya mengalihkan bekalan kepada sumber yang tidak terkawal, tidak dikenakan cukai dan selalunya berbahaya," ujarnya.
Selain itu, beliau menekankan tahap keterukan perdagangan tembakau haram di Malaysia sendiri, di mana 55.3 peratus daripada pasaran domestik pada Mei 2023 dikaitkan dengan rokok yang didagangkan secara haram.
Menjawab kenyataan terbaru yang mencadangkan bahawa vape adalah lebih berbahaya daripada merokok, dengan dakwaan bahawa sehingga 65 peratus daripada vape mengandungi bahan terlarang seperti methamphetamine dan ekstasi, Tarmizi menekankan:
"Produk vape telah membuktikan dalam banyak kajian ia berkesan untuk membantu perokok beralih berbanding rokok yang menimbulkan risiko kesihatan yang jauh lebih besar.
Tambah beliau, apa yang dicadangkan Timbalan KPN itu hanyalah anekdot menakutkan untuk mencemaskan orang ramai.
"Ia melukis semua produk vape dengan berus yang sama, sedangkan pada hakikatnya, kes ini biasanya melibatkan produk seludup atau kartrij yang disalahgunakan untuk bahan yang tidak berkaitan dengan nikotin atau vape."
Beliau berkata, penyelidikan dari pelbagai negara menunjukkan bahawa vape sekurang-kurangnya 95 peratus kurang berbahaya daripada merokok dan dua kali lebih berkesan untuk membantu perokok berhenti daripada mana-mana lozeng, gula-gula getah atau semburan nikotin.
Tarmizi memetik penemuan daripada Global Adult Tobacco Survey (GATS) 2023, di mana 45 peratus daripada 1,000 responden Malaysia berkata mereka berhenti merokok kerana vape.
Katanya, tinjauan itu juga menyatakan bahawa penggunaan tembakau di Malaysia menurun daripada 23 peratus pada 2011 kepada 19 peratus pada 2023, manakala penggunaan vape meningkat daripada 0.8 peratus kepada 5.8 peratus.
"Ini mengesahkan bahawa vape adalah alat yang berkesan untuk berhenti merokok - satu langkah penting dalam mengurangkan risiko kesihatan berkaitan merokok," katanya.
Tambahan pula, katanya, kajian pada 2023 bertajuk Tahap dan Amalan Karbon Monoksida yang Dihembus dalam Kalangan Pengguna Dewasa Tembakau dan Nikotin di Lembah Klang, Malaysia oleh pakar kesihatan dari Fakulti Perubatan di Universiti Kebangsaan Malaysia (UKM) mendapati pengguna rokok elektronik dan produk tembakau yang dipanaskan menghembus jauh lebih sedikit aerosol berbahaya berbanding sebatang rokok yang terdedah kepada perokok pasif.
"Kajian menunjukkan bahawa penggunaan bersasar produk ini boleh menguruskan pergantungan nikotin secara berkesan, menawarkan alternatif yang lebih selamat untuk perokok," tambah Tarmizi.
Tarmizi mengulangi bahawa 73 peratus daripada penghisap vape di negara ini adalah bekas perokok dan menolak mereka kembali kepada rokok melalui pengharaman vape akan membahayakan kesihatan awam.
Beliau juga menekankan kepentingan melindungi pilihan pengguna dan akses kepada produk terkawal dengan golongan dewasa diberikan kebebasan untuk memilih alternatif yang kurang berbahaya.
"Akta 852 memastikan persekitaran yang sah dan terkawal untuk pengguna membuat pilihan termaklum. Penguatkuasaan mesti memberi tumpuan kepada merungkai rangkaian haram, bukan menghukum pengguna yang cuba berhenti.
"Menjajarkan penguatkuasaan dengan matlamat kesihatan awam adalah kunci untuk mengurangkan kedua-dua merokok dan perdagangan haram," katanya.