ADA pengalaman dalam hidup yang tidak pernah hilang daripada ingatan walaupun sudah berlalu lebih sedekad. Bagi kami yang pernah terlibat secara langsung dalam Program Jom Masuk UniMAP, ia bukan sekadar program promosi kemasukan universiti.
Ia adalah sebuah misi yang lahir daripada satu kepercayaan besar – bahawa setiap anak Malaysia berhak mendapat peluang untuk melanjutkan pelajaran ke universiti.
Ketika itu, isu pelajar tercicir daripada pendidikan tinggi sering menjadi perhatian. Ramai yang sebenarnya layak memasuki universiti tetapi terhalang oleh pelbagai faktor.
Ada yang gagal mendapat tempat melalui UPU walaupun mempunyai keputusan yang baik. Ada yang tidak tahu saluran alternatif yang boleh dimohon.
Lebih menyedihkan, ramai yang terpaksa melupakan impian ke menara gading kerana kekangan kewangan keluarga.
Pada waktu itu, kategori B40 belum menjadi istilah yang begitu meluas digunakan. Namun hakikatnya, ramai pelajar yang kami temui datang daripada keluarga dengan pendapatan isi rumah kurang daripada RM3,000 sebulan.
Ada yang merupakan anak yatim, ada yang dibesarkan oleh ibu tunggal, malah ada yang terpaksa bekerja bagi membantu keluarga selepas tamat persekolahan.
Atas kesedaran itulah, UniMAP mengambil langkah yang berbeza. Universiti tidak menunggu pelajar datang mencari peluang, sebaliknya UniMAP sendiri turun ke lapangan untuk mencari mereka yang tercicir daripada radar sistem pendidikan tinggi.
Lahirnya Program Jom Masuk UniMAP menjadi manifestasi kepada komitmen tersebut.
Apa yang menjadikan program ini istimewa ialah ia bukan digerakkan oleh satu bahagian sahaja. Ia mendapat dukungan menyeluruh daripada seluruh ekosistem UniMAP.
Fakulti-fakulti yang ketika itu dikenali sebagai Pusat Pengajian memainkan peranan penting dalam memberi penerangan akademik kepada bakal pelajar.
Jabatan Pendaftar membantu dari aspek urusan kemasukan dan dokumentasi, manakala Bahagian Promosi menjadi tulang belakang dalam merancang strategi jelajah, publisiti dan pelaksanaan program.
Lebih penting, program ini sentiasa mendapat sokongan padu daripada pihak pengurusan universiti.
Komitmen tersebut bukan sekadar arahan di atas kertas. Ramai dalam kalangan pengurusan sendiri sanggup turun padang bersama pasukan jelajah.
Mereka hadir ke sekolah, dewan komuniti, pusat pengajian dan lokasi-lokasi program untuk bertemu sendiri dengan pelajar serta ibu bapa.
Malah, Naib Canselor UniMAP yang menerajui universiti hari ini juga merupakan antara individu yang pernah terlibat secara langsung dalam usaha turun padang tersebut.
Bersama-sama pegawai universiti, pensyarah dan kakitangan, beliau menyaksikan sendiri realiti kehidupan sebahagian pelajar yang berpotensi tetapi berdepan pelbagai kekangan untuk melanjutkan pengajian.
Saya masih mengingati bagaimana kami bersama rakan-rakan menjelajah ke seluruh negara – dari Perlis ke Kedah, Pulau Pinang, Perak, Selangor, Pahang, Kelantan dan Terengganu, malah ke beberapa lokasi lain yang menjadi tumpuan pelajar.
Ada sesi yang berlangsung di sekolah, ada yang diadakan di pusat komuniti, dan ada juga yang dijalankan secara dalam talian apabila pendekatan digital mula digunakan bagi memperluaskan capaian.
Perjalanan itu bukanlah mudah. Ada hari yang bermula seawal subuh dan berakhir lewat malam. Ada perjalanan yang mengambil masa berjam-jam semata-mata untuk bertemu beberapa orang pelajar dan keluarga mereka.
Namun setiap kali melihat wajah anak-anak muda yang masih menyimpan harapan untuk menyambung pengajian, segala penat lelah terasa berbaloi.
Kami mendengar pelbagai kisah kehidupan.
Ada pelajar yang hampir menolak peluang melanjutkan pengajian kerana beranggapan keluarganya tidak mampu menanggung kos pendidikan. Ada yang menyangka impian mereka sudah berakhir selepas tidak mendapat tempat melalui UPU.
Ada yang tidak pernah mengetahui bahawa mereka sebenarnya layak memohon ke universiti melalui saluran khas yang disediakan.
Tugas kami bukan sekadar memperkenalkan UniMAP. Kami cuba membuka semula ruang harapan yang hampir tertutup.
Kami membantu menjelaskan laluan kemasukan, peluang bantuan kewangan, pinjaman pendidikan dan pelbagai bentuk sokongan yang boleh diperoleh apabila bergelar mahasiswa.
Namun jauh di sudut hati, ada satu perasaan yang masih saya ingati hingga hari ini.
Ketika itu UniMAP memfokuskan kepada bidang kejuruteraan dan teknologi. Tidak semua pelajar yang kami temui mempunyai minat atau kecenderungan dalam bidang tersebut.
Ada yang bercita-cita menjadi guru, ada yang berminat dalam bidang agama, perniagaan, pengurusan, sains sosial dan pelbagai bidang lain yang tidak ditawarkan oleh UniMAP pada ketika itu.
Setiap kali berhadapan dengan situasi sebegitu, kami sedar bahawa membantu pelajar tidak semestinya bermaksud membawa mereka menjadi warga UniMAP.
Apa yang lebih penting ialah memastikan mereka terus mendapat peluang untuk menyambung pengajian di institusi yang paling sesuai dengan minat dan potensi mereka.
Atas sebab itu, kami turut mendapatkan bantuan dan kerjasama daripada rakan-rakan di universiti lain. Antaranya Universiti Sultan Zainal Abidin (UniSZA), Universiti Malaysia Terengganu (UMT), Universiti Teknologi MARA (UiTM) dan Universiti Utara Malaysia (UUM).
Kami berkongsi maklumat, menghubungkan pelajar kepada pegawai yang berkaitan dan membantu mereka mencari laluan pendidikan yang lebih sesuai.
Kadangkala pelajar yang kami temui akhirnya bukan menjadi pelajar UniMAP. Namun bagi kami, itu tidak pernah dianggap sebagai kegagalan.
Sebaliknya, itulah kejayaan sebenar program ini.
Matlamatnya bukan semata-mata meningkatkan jumlah kemasukan pelajar ke UniMAP, tetapi memastikan tiada anak Malaysia yang layak dan berpotensi tercicir daripada pendidikan tinggi hanya kerana kekurangan maklumat, kekangan kewangan atau ketiadaan pihak yang membimbing mereka.
Hari ini, apabila melihat ramai graduan berjaya membina kerjaya dan mengubah kehidupan keluarga masing-masing, saya sering teringat kembali perjalanan Program Jom Masuk UniMAP.
Ia mengingatkan bahawa peranan sebuah universiti bukan sekadar melahirkan graduan, tetapi menjadi jambatan yang menghubungkan harapan dengan peluang.
Jelajah Jom Masuk UniMAP mungkin hanya satu program dalam perjalanan panjang universiti. Namun bagi kami yang pernah berada di lapangan, ia merupakan lambang keprihatinan sebuah institusi yang sanggup keluar dari kampus, merentas negeri dan mendekati masyarakat demi memastikan tidak ada anak bangsa yang tercicir daripada peluang mengubah kehidupan melalui pendidikan.
Kerana kadangkala, yang diperlukan oleh seorang anak muda bukanlah sekadar surat tawaran kemasukan ke universiti.
Mereka hanya memerlukan seseorang yang sanggup datang mencari mereka, mendengar kisah mereka dan meyakinkan mereka bahawa impian itu masih boleh diteruskan. Dan selama bertahun-tahun, itulah yang cuba dilakukan oleh UniMAP melalui Jelajah Jom Masuk UniMAP.
* Prof Dr Mohd Mustafa Al Bakri Abdullah ialah Timbalan Naib Canselor (HEPA), Universiti Malaysia Perlis (UniMAP)