MEDAN Pilihan Raya Negeri (PRN) Negeri Sembilan 2026 kini terbuka sepenuhnya, dan landskap pertandingannya jelas berbeza daripada PRN 2023.
Ketika itu, Pakatan Harapan (PH) dan Barisan Nasional (BN) berganding sebagai satu pasukan, sekali gus memenangi 31 daripada 36 kerusi Dewan Undangan Negeri. Daripada jumlah itu, PH meraih 17 kerusi, BN 14 kerusi, manakala Perikatan Nasional (PN) memenangi lima kerusi.
Kali ini, PH bertanding bersendirian di kesemua 36 kerusi. Pada masa yang sama, susunan 25 calon BN dan 11 calon PN mewujudkan pertandingan utama tanpa pertindihan antara kedua-dua blok tersebut.
PN pula menampilkan lima calon Pas, empat calon Wawasan serta masing-masing seorang calon daripada Gerakan dan MIPP.
Walaupun terdapat calon Bersatu serta beberapa calon parti kecil dan Bebas, struktur asas PRN kali ini memperlihatkan satu calon daripada jajaran BN–PN berdepan PH di hampir setiap kawasan.
Dengan kata lain, kerjasama PH–BN yang menghasilkan kemenangan besar pada 2023 kini digantikan oleh penjajaran baharu BN bersama Pas, Wawasan, Gerakan dan MIPP.
Keputusan Pilihan Raya Negeri Johor baru-baru ini memberikan amaran yang jelas kepada PH. BN memenangi 48 daripada 56 kerusi, manakala PH hanya memperoleh lapan kerusi.
Dari sudut undi popular, BN meraih hampir 60 peratus berbanding kira-kira 32.6 peratus untuk PH.
Kemenangan tersebut bukan semata-mata berpunca daripada kekuatan tradisional UMNO. Pas telah mengarahkan penyokongnya membantu calon BN di kawasan yang tidak ditandingi parti itu.
Dalam masa yang sama, kelemahan dan perpecahan dalam hubungan Bersatu–Pas menyebabkan sebahagian besar pengundi Melayu anti-PH beralih menyokong BN.
Faktor kedua ialah ketidakseimbangan kadar keluar mengundi. Kawasan-kawasan yang menjadi kubu UMNO mencatatkan kadar penyertaan melebihi 70 peratus, sedangkan beberapa kawasan bandar dan majoriti bukan Melayu yang menjadi kekuatan PH merekodkan kadar di bawah 60 peratus.
Pengundi Cina secara umumnya masih cenderung kepada PH, namun sebahagian daripada mereka memilih untuk tidak keluar mengundi. Pada masa yang sama, sokongan pengundi India menunjukkan peralihan yang lebih ketara ke arah BN.
Corak yang sama berpotensi berlaku di Negeri Sembilan. BN tidak semestinya perlu meraih sebahagian besar penyokong tegar PH. Memadai sekiranya jentera BN–PN berjaya mengeluarkan pengundi mereka sendiri dalam jumlah besar, sementara sebahagian penyokong PH memilih untuk tidak mengundi.
Pada PRN 2023, PH memperoleh 38.7 peratus undi popular, BN 22.2 peratus dan PN 37.7 peratus. Secara matematik, gabungan undi BN dan PN menghampiri 60 peratus.
Walaupun angka ini tidak boleh dicampurkan secara mekanikal kerana pemindahan undi tidak pernah berlaku secara sempurna, ia tetap menunjukkan betapa mencabarnya laluan PH sekiranya penyokong BN dan PN benar-benar bersatu di belakang calon jajaran yang sama.
Penjajaran baharu ini juga menjadikan banyak kerusi BN yang sebelum ini marginal kini jauh lebih selamat. Pada 2023, BN memenangi Palong dengan majoriti 564 undi, Seri Menanti (370), Kota (135), Senaling (662), Juasseh (78), Sungai Lui (535) dan Lenggeng (685).
Kesemua kerusi tersebut dimenangi dalam pertandingan menentang calon PN. Dengan Pas dan rakan-rakannya dalam PN kini tidak meletakkan calon menentang BN, sebahagian besar undi PN dijangka berpindah kepada calon BN, walaupun Bersatu mungkin menyerap sebahagian daripadanya.
Sebaliknya, beberapa kerusi PH yang dimenangi dengan majoriti tipis pada 2023 kini menjadi lebih terdedah. Ampangan dimenangi dengan majoriti hanya 329 undi, Klawang (577), Pilah (1,079) dan Sikamat (2,662). Kebanyakan kawasan ini mempunyai lebih 65 peratus pengundi Melayu.
Berdasarkan komposisi pengundi, keputusan PRN 2023, kekuatan calon penyandang, penjajaran politik semasa dan kesan limpahan daripada PRN Johor, julat keputusan yang munasabah ialah BN–PN memperoleh antara 23 hingga 26 kerusi, PH antara 10 hingga 13 kerusi, manakala Bersatu berkemungkinan memenangi antara sifar hingga satu kerusi.
Calon BN mempunyai kelebihan yang ketara di 13 kerusi berikut: N02 Pertang (Datuk Seri Jalaluddin Alias), N03 Sungai Lui (Datuk Mohd Razi Mohd Ali), N06 Palong (Datuk Mustapha Nagoor), N07 Jeram Padang (Datuk Mohd Zaidy Abdul Kadir), N09 Lenggeng (Datuk Mohd Asna Amin), N15 Juasseh (Datuk Ismail Lasim), N16 Seri Menanti (Muhammad Sufian Maradzi), N17 Senaling (Mohamad Qayyum Abd Jalil), N19 Johol (Datuk Saiful Yazan Sulaiman), N26 Chembong (Datuk Zaifulbahri Idris), N27 Rantau (Datuk Seri Mohamad Hasan), N28 Kota (Suhaimi Aini) dan N35 Gemencheh (Suhaimizan Bizar).
Sebahagian besar kawasan tersebut mempunyai majoriti pengundi Melayu yang tinggi, sekali gus memberi kelebihan kepada BN dalam konfigurasi politik semasa.
Kerusi BN yang cenderung dimenangi tetapi masih memerlukan perhatian ialah N18 Pilah, yang dijangka beralih kepada calon BN, S. Leza Md Yasin. PH hanya menang dengan majoriti 1,079 undi pada 2023, sedangkan pengundi Melayu membentuk kira-kira 65.5 peratus daripada keseluruhan pemilih.
N20 Labu pula memberikan kelebihan tipis kepada calon BN, Siti Nur Umaira Hasim. Namun, penyandang daripada Bersatu, Mohamad Hanifah Abu Baker, masih mempunyai pengaruh peribadi yang tersendiri. Perpecahan undi antara BN dan Bersatu boleh membuka ruang kepada calon PH, Ahmad Faez Abdul Razak.
Di N32 Linggi, pertarungan berprofil tinggi menyaksikan penyandang BN, Datuk Mohd Faizal Ramli, berdepan bekas Menteri Besar, Datuk Seri Aminuddin Harun.
Aminuddin mempunyai tahap pengenalan nama yang tinggi, namun calon BN memperoleh kelebihan daripada kekuatan jentera UMNO serta kemungkinan pemindahan undi Pas. Buat masa ini, BN dilihat mendahului tipis.
Empat kerusi yang paling kukuh untuk Pas atau rakan-rakan PN ialah N05 Serting (Mohd Fairuz Mohd Isa), N25 Paroi (Kamarol Ridzuan Mohd Zain), N31 Bagan Pinang (Abdul Fatah Zakaria) dan N34 Gemas (Ridzuan Ahmad).
Keempat-empat kerusi tersebut dimenangi PN pada 2023. Dengan sokongan jentera BN serta ketiadaan calon BN yang bertanding di kawasan berkenaan, mereka dijangka mampu mempertahankan kerusi masing-masing.
Tiga lagi kerusi yang berpotensi beralih kepada PN ialah N14 Ampangan, melalui Datuk Dr Mohamad Rafie Ab Malek. Beliau memperoleh 3,079 undi sebagai calon Bebas pada 2023, sedangkan PH memenangi kerusi itu dengan majoriti hanya 329 undi.
Dengan tiket Pas dan sokongan BN, beliau mempunyai asas sokongan peribadi yang berupaya mencabar serta menewaskan PH.
Satu lagi ialah N13 Sikamat menerusi Datuk Razali Abu Samah. Perpindahan Aminuddin ke Linggi menyebabkan PH kehilangan kelebihan penyandang.
Walaupun pertandingan tiga penjuru yang turut melibatkan Tun Faisal Ismail Aziz daripada Bersatu berpotensi membantu PH, komposisi pengundi yang 71 peratus Melayu serta momentum BN–PN memberi kelebihan kepada Razali.
N04 Klawang juga berpotensi dimenangi Danni Rais. Beliau hanya tewas dengan jurang 577 undi pada 2023. Sokongan BN boleh mengimbangi kelebihan penyandang PH, Datuk Bakri Sawir, walaupun calon Bersatu berpotensi memecahkan undi.
PH pula masih mempunyai benteng yang sukar ditembusi di 10 kerusi berikut: N10 Nilai (J. Arul Kumar), N36 Repah (Veerapan a/l Superamaniam), N22 Rahang (Siau Meow Kong), N08 Bahau (Teo Kok Seong), N21 Bukit Kepayang (Nicole Tan Lee Koon), N24 Seremban Jaya (S. Mugunthan), N29 Chuah (Yew Boon Lye), N30 Lukut (Choo Ken Hwa), N23 Mambau (Lee Kai Yet) dan N11 Lobak (Chew Seh Yong).
Pada 2023, PH menang Bukit Kepayang dengan majoriti 19,684 undi, Mambau (14,940), Lobak (13,504), Seremban Jaya (12,703) dan Nilai (10,889). Kerusi-kerusi ini hanya berisiko tumbang sekiranya berlaku kemerosotan luar biasa dalam kadar keluar mengundi penyokong PH.
Tiga kerusi PH yang masih memihak kepadanya tetapi tidak boleh dianggap selamat ialah Chennah, Temiang dan Sri Tanjung.
Anthony Loke Siew Fook mempunyai kelebihan peribadi di Chennah, namun majoriti 2,200 undi yang dicatatkan pada 2023 tidaklah terlalu besar. Sekiranya pengundi MCA, UMNO dan Pas benar-benar bersatu di belakang Siow Kong Choon serta kadar keluar mengundi pengundi bandar menurun, kerusi tersebut boleh menjadi sangat sengit.
Temiang mempunyai 39.2 peratus pengundi Melayu dan PH hanya menang dengan majoriti 3,068 undi. Sri Tanjung pula berpotensi terjejas sekiranya sebahagian pengundi India beralih kepada calon BN-MIC, Achutan a/l Alagan, sebagaimana yang berlaku di beberapa kawasan di Johor.
Bersatu pula berdepan laluan yang sukar untuk memenangi kerusi kerana kehilangan rakan tradisionalnya, khususnya Pas. Calon-calon Bersatu kini perlu bersaing bukan sahaja dengan PH, malah dengan calon BN atau PN yang memiliki jentera lebih tersusun dan sumber yang lebih kukuh.
Peluang terbaik mereka ialah di Labu kerana Mohamad Hanifah Abu Baker merupakan penyandang. Bersatu juga mungkin mempengaruhi keputusan di Sikamat, Klawang, Linggi, Juasseh dan Kota.
Namun secara keseluruhan, peranannya lebih besar sebagai pemecah undi Melayu berbanding sebagai kuasa yang mampu membentuk blok kerusi tersendiri.
Ironinya, kehadiran calon Bersatu boleh membantu PH di beberapa kawasan dengan memecahkan undi anti-PH. Namun kesan tersebut mungkin tidak mencukupi sekiranya majoriti penyokong Pas dan UMNO benar-benar bersatu di belakang calon-calon jajaran BN–PN.
Berdasarkan keseluruhan faktor semasa, daripada corak pengundian 2023, keputusan Johor, komposisi pengundi, kekuatan calon serta penjajaran politik baharu, BN–PN dilihat memasuki PRN Negeri Sembilan 2026 dengan kelebihan yang nyata.
Persoalan utama kini bukan lagi sama ada PH mampu mengekalkan dominasi 2023, tetapi sejauh mana ia mampu menahan gelombang penjajaran baharu yang sedang terbentuk.
*Penulis ialah pensyarah kanan di Universiti Putra Malaysia (UPM), dan kini sedang menjalani penyelidikan pasca doktoral di School of Oriental and African Studies (SOAS), University of London